सेंद्रिय खत म्हणजे असे खत जे प्राणी किंवा वनस्पतींच्या अवशेषांपासून तयार केले जाते. सेंद्रिय खतांमध्ये पिकांना आवश्यक असलेल्या सर्व आवश्यक अन्नद्रव्ये असतात, ज्यात नत्र, स्फुरद आणि पोटॅशियम यांचा समावेश होतो. सेंद्रिय खतांमुळे जमिनीची सुपीकता वाढते आणि जमिनीची धूप कमी होते.
सेंद्रिय खतांच्या काही प्रकारांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
- शेणखत: हे जनावरांच्या शेण आणि मूत्रपासून तयार केले जाते.
- कंपोस्ट: हे वनस्पती अवशेष, शेणखत आणि इतर सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन होऊन तयार होते.
- हिरवळीची खते: हे लवकर वाढणाऱ्या पिकांची पेरणी करून बनवली जातात, त्यांची वाढ झाल्यावर जमिनीत गाडून टाकतात.
- गांडूळखत: हे गांडूळांच्या विष्ठेपासून तयार होते.
सेंद्रिय खत तयार करण्यासाठी अनेक पद्धती आहेत. काही सामान्य पद्धती खालीलप्रमाणे आहेत:
- ढीग पद्धत: या पद्धतीमध्ये, सेंद्रिय पदार्थांचे ढीग करून त्यांचे विघटन केले जाते.
- चौकट पद्धत: या पद्धतीमध्ये, सेंद्रिय पदार्थांचे चारही बाजू बंद असलेली चौकटमध्ये साठवले जातात.
- बिनचौकट पद्धत: या पद्धतीमध्ये, सेंद्रिय पदार्थांचे खुल्या जागी साठवले जातात.
सेंद्रिय खताचे अनेक फायदे आहेत, ज्यात हे समाविष्ट आहे:
- पिकांना आवश्यक असलेल्या सर्व आवश्यक अन्नद्रव्ये प्रदान करतात.
- जमिनीची सुपीकता वाढवतात.
- पाणी आणि हवेचे प्रदूषण कमी करतात.
- खाद्यपदार्थांमध्ये रसायनांचे प्रमाण कमी करतात.
सेंद्रिय खतांचा वापर करून शेती केल्याने पर्यावरणाला हानी पोहोचत नाही आणि पिकांना दर्जेदार उत्पादन मिळते.
Comments
Post a Comment